Χρόνος στο Readpoint
XRONOS.GR - Online ενημέρωση από τη Θράκη
Ειδήσεις Εφημερίδα Ραδιόφωνο Συνδρομές Διαφήμιση Επικοινωνία

Ειδήσεις
Επικαιρότητα Πολιτικά Οικονομία Πολιτισμός Μειονότητα Οικολογία Εκδηλώσεις Συνεντεύξεις Αστυνομικά Αθλητικά
Μόνιμες στήλες
Μικροκομοτηναίϊκα Ρεπορτάζ Ταξιδεύοντας Ο φακός του Χρόνου Άρθρα
Αφιερώματα
Υγεία Αγροτικά Δικαστικά Αρχαιολογικά Ήθη και Έθιμα

Αρχείο


Εφημερίδα Χρόνος
Ταυτότητα Ιστορικό Συνδρομές Διαφήμιση Επικοινωνία





Σύνδεση

Απομνημόνευση κωδικού πρόσβασης
  Ξεχάσατε τον κωδικό πρόσβασης;

Ρεπορτάζ
Ο ΑΡΧΕΙΑΚΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ

Ο ΧΡΟΝΟΣ στα άδυτα των Γενικών Αρχείων του Κράτους

02.08.2012
Αποτελούν αυτοτελή δημόσια υπηρεσία, η οποία υπάγεται απ' ευθείας στο υπουργείο Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

Η υπηρεσία που κρύβει την ιστορία δεκαετιών του τόπου μας


Ρεπορτάζ Όλγα Τσιούλφα
Ο προϊστάμενος της υπηρεσίας Παναγιώτης Κροκίδας και η ασκούμενη Ευδοκία Νικολαΐδου
Λίγοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν ότι στο κέντρο της πόλης μας, στην οδό Μπλέτσα 19, υπάρχει μία υπηρεσία που κρύβει την ιστορία δεκαετιών του τόπου μας. Σύλλογοι, ολόκληροι οικισμοί, δήμοι, σχολεία, αγροτικά προϊόντα και οτιδήποτε άλλο χαρακτηρίζει τον τόπο μας, βρίσκεται στα σκοτεινά ειδικά διαμορφωμένα δωμάτια των Γενικών Αρχείων του Κράτους (ΓΑΚ) στη Ροδόπη. Μία υπηρεσία στελεχωμένη από νέους ανθρώπους, που εργάζονται με πάθος να βάλουν σε τάξη τις στοίβες εγγράφων που για πολλούς δε σημαίνουν τίποτα. Ο Παναγιώτης Κροκίδας ιστορικός αρχαιολόγος, είναι ο προϊστάμενος των Γενικών Αρχείων του Κράτους στη Ροδόπη και μαζί με έναν αποσπασμένο υπάλληλο και μία φοιτήτρια που κάνει την πρακτική της, στην υπηρεσία, είναι τα πρόσωπα που χειρίζονται το παρελθόν της Ροδόπης. Ιστορικά έγγραφα, ακόμα και τοπογραφικά σχέδια, παλιοί χάρτες, τα ονόματα μαθητών, στοιχεία για τον πληθυσμό και τις συνήθειες πριν και μετά τους Βαλκανικούς πολέμους, τους παγκόσμιους, την απελευθέρωση, βρίσκονται εκεί. Η ύπαρξη μάλιστα στοιχείων από εκείνη την εποχή, καταρρίπτει εν μέρει τον «μύθο» που θέλει η Ροδόπη να έχει χάσει ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας της, από τους Βούλγαρους κατακτητές που φεύγοντας το κατέστρεψαν. 
Ωστόσο, η εύρεση έστω σποραδικών έγγραφων που συνεχώς όμως αυξάνονται, τόσο σε αρχεία κοινοτήτων όσο και διάσπαρτα, καταρρίπτουν όσα πιστεύονταν μέχρι σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα ΓΑΚ, υπάρχει ένα αρχείο στα βουλγαρικά, από τη δεκαετία του 1940 το οποίο βρέθηκε στην κοινότητα Προσκυνητών που αφορά την πρωτοβάθμια εκπαίδευση,  αλλά και προγενέστερα έγγραφα, ιστορικής σημασίας για τον τόπο μας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους αποτελούν αυτοτελή δημόσια υπηρεσία, η οποία υπάγεται απ' ευθείας στο υπουργείο Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. Η κεντρική υπηρεσία εδρεύει στην Αθήνα. Παράλληλα με την κεντρική υπηρεσία λειτουργούν και περιφερειακές υπηρεσίες των Γενικών Αρχείων του Κράτους, οι οποίες και εδρεύουν στις πρωτεύουσες των πρώην νομών, ενώ επιπλέον, λειτουργούν και υπηρεσίες τοπικών αρχείων σε άλλες πόλεις. Ειδικότερα τα Γενικά Αρχεία του Κράτους διασώζοντας, συλλέγοντας και αξιοποιώντας τους αρχειακούς θησαυρούς της χώρας μας, προωθούν την πολιτισμική κληρονομιά και την ιστορία, ενώ παράλληλα προάγουν το επιστημονικό έργο. Μάλιστα τα ΓΑΚ - Αρχεία νομού Ροδόπης επιχειρούν με την προβολή του αρχειακού υλικού και στο διαδίκτυο να καταστήσουν γνωστή στην τοπική κοινωνία την έννοια του "αρχείου", αλλά και να προκαλέσουν το ενδιαφέρον των συμπολιτών μας, προκειμένου να έρθουν σε επαφή με το αρχειακό τεκμήριο και την πρωτογενή έρευνα. Μαθητές, φοιτητές, δικηγόροι, επιστήμονες, απλοί πολίτες με ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία μπορούν να εξερευνήσουν το παρελθόν του τόπου μας μέσα από την μελέτη των αρχειακών πηγών. 
ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΤΥΠΙΚΗ ΑΙΤΗΣΗ

Τα αρχεία είναι προσβάσιμα σε όποιον το επιθυμεί. Μάλιστα στα γραφεία της υπηρεσίας, υπάρχει αναγνωστήριο εξοπλισμένο με τη σύγχρονη τεχνολογία, που μπορεί να εξυπηρετήσει οποιονδήποτε θέλει να αναζητήσει πληροφορίες. Εκείνοι που συνήθως απευθύνονται στην υπηρεσία, είναι φοιτητές για κάποια εργασία τους, Κομοτηναίοι που τους ενδιαφέρει η τοπική ιστορία, σύλλογοι, όπως πρόσφατα ο σύλλογος Ποντίων Θρυλορίου η «Κερασούντα και το Γαρς», με αφορμή το αφιέρωμα στη σχολική ζωή του χωριού. «Σκοπός της υπηρεσίας είναι να διασώσει τα αρχεία των υπηρεσιών της Ροδόπης. Πραγματοποιούμε εκκαθαρίσεις αρχείων σε διάφορες υπηρεσίες. Οι εκκαθαρίσεις αφορούν αρχεία που δεν είναι υπηρεσιακώς ενεργά. Κάθε υπηρεσία έχει ένα αρχείο. Όταν το αρχείο αυτό παύει να έχει υπηρεσιακή χρησιμότητα, το παλιότερο δηλαδή υλικό, καθαρίζεται, ξεδιαλέγεται και από αυτό το υλικό κάποια διασώζονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και κάποια καταστρέφονται. Σκοπός μας είναι να μαζέψουμε αρχειακό υλικό από το Ν. Ροδόπης, έτσι ώστε να χρησιμεύσει ως πηγή μελέτης ιστορίας για τις επόμενες γενιές», είπε ο Παναγιώτης Κροκίδας. 

ΣΩΖΕΤΑΙ ΑΡΧΕΙΟ ΑΠΟ ΤΟ 1920 

Από το 1920 ξεκινά τα ΓΑΚ, και φθάνουν μέχρι το πρόσφατο παρελθόν. Σχεδόν μία δεκαετία με πενταετία πριν. Ένα από τα πλέον αξιόλογα αρχεία που διαθέτει η υπηρεσία και αποκτήθηκε πρόσφατα, είναι από το 1919 και αφορά σχολή αστυφυλάκων όχι της Κομοτηνής, αλλά της Αμυγδαλέζας στην Αθήνα. Διαθέτει στοιχεία για τη σχολή, τοπογραφικά διαγράμματα, χάρτες και πολλά άλλα στοιχεία. Αξιόλογο είναι επίσης το δικαστικό αρχείο της Ροδόπης. Ξεκινά και αυτό από πάρα πολύ παλιά, από το 1920. Επίσης κοινοτικά αρχεία των μετέπειτα δήμων. Ειδικά σε ό,τι αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση το αρχείο της Ροδόπης πρόκειται να εμπλουτιστεί, αφού θα μεταφερθεί σε αυτό υλικό από τους συγχωνευμένους δήμους, πριν την εφαρμογή του Καλλικράτη. Την τρέχουσα χρονιά μάλιστα θα εκκαθαριστεί το υλικό των Αρριανών. 

ΣΕ ΕΝΤΥΠΗ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

 Το αρχείο διασώζεται σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή και είναι προσβάσιμο στην ιστοσελίδα Γενικών Αρχείων Κράτους-Ροδόπης (www.gak.rod.sch.gr). “Τα πιο σημαντικά από αυτά τα ψηφιοποιούμε, τα ανεβάζουμε στην αρχειο-μνήμη μας, στο site δηλαδή των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Έχουμε φτιάξει και μια νέα σελίδα, μια νέα διαδικτυακή πύλη ουσιαστικά βασισμένη σε θεματικές τοπικής ιστορίας. Πιστεύω ότι πρέπει να γίνει ένα άνοιγμα της υπηρεσίας στο κοινό, γιατί υπάρχουν πάρα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα που μπορεί να βρει κάποιος. Μπορεί να ψάξει την οικογένειά του, μπορεί να ψάξει τις ρίζες, μπορεί να ψάξει τους προγόνους του. Μιλάμε για έναν αρχειακό θησαυρό για την τοπική ιστορία», είπε ο προϊστάμενος της υπηρεσίας. 

Με αυτό το σκεπτικό η Ευδοκία Νικολαΐδου, η φοιτήτρια που κάνει την πρακτική της άσκηση στην υπηρεσία, αναζήτησε πληροφορίες για την οικογένεια και το χωριό της, το Μεσοχώρι Κομοτηνής, βασιζόμενη σε πληροφορίες που της έδωσαν οι παππούδες και αυτές που άντλησε από το ΓΑΚ. Με καταγωγή από το Μεσοχώρι της Κομοτηνής, κατάφερε με τη βοήθεια του αρχείου να ανακαλύψει στοιχεία για την ιδιαίτερη πατρίδα της. Πληροφορίες για το πως χτίστηκε το χωριό, πως ήρθαν οι πρώτοι κάτοικοι και τον τρόπο που ζούσαν. Από τους παππούδες της βρήκε φωτογραφίες  και αποφάσισε να γράψει την ιστορία αυτή που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του ΓΑΚ μαζί με τις φωτογραφίες κειμήλια της οικογένειας της νεαρής φοιτήτριας.



Μεσοχώρι: 
μια σύντομη ματιά στο παρελθόν
Της Ευδοκία Νικολαΐδου*


Το σημερινό Μεσοχώρι Ροδόπης είναι ένας πεδινός οικισμός, χτισμένος σε υψόμετρο 33 μέτρων.  Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του νομού, 7 χλμ νοτιοδυτικά της πόλης της Κομοτηνής και διοικητικά υπάγεται στο Δήμο Κομοτηνής.  Οι κάτοικοι του χωριού (161 σύμφωνα με την απογραφή του 2001) κατάγονται από τρία χωριά της Ανατολικής Θράκης :
1. Μεσοχώρι (Ορτακτσί): Το Ορτακτσί κατά το 1877 αριθμούσε 450 κατοίκους και το 1922 2.000, οι οποίοι και έφυγαν τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, (Οικογένειες Ευαγγελόπουλος, Τζαμπαζίδης, Χατζής, Κασάπης, Αραμπατζής, Τσαπάρης, Γεωργούτσης, Γουλιάνης, Γκαϊντατζής, Καζάκης, Μαλαμίδης, Λάπατας, Λαχανά, Καζακόπουλος, Μαλαμόπουλος, Λουλάς, Καραχρήστου, κ.ά.).
2. Μαυροχώρι (Καράγιουσούφ), (Οικογένειες Στοϊκίδης, Κώστογλου, Σταμπολής, Χριστοδουλάκης, Κεραμτσής, Πασχαλίδης, Λεοντίδης, Σαλαμανόπουλος κ.ά.).
3. Τσιφλίκιοϊ (κοντά στη Ραιδεστό), (Οικογένειες Τερζίδης, Ζαρονικόλας, Γρηγορόπουλος, Μιμερίνης, Σκοπιανός, Καλαμάρας, Βεργίδης κ.ά.).

Οι πρώτοι κάτοικοι του σημερινού χωριού, κυρίως από τα δύο πρώτα χωριά, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών μετέβησαν και εγκαταστάθηκαν στο Ανάκιοϊ κοντά στη λίμνη Ισμαρίδα στο τσιφλίκι του Χουσεΐν Μπέη. Κατά την περίοδο ωστόσο εκείνη, η ελονοσία αλλά και η έλλειψη πόσιμου νερού, κατέστησε αδύνατη τη διαβίωση των ανθρώπων αυτών στην περιοχή αυτή, προκαλώντας μάλιστα πολλούς θανάτους. Έτσι, δύο χρόνια αργότερα οι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στη σημερινή τοποθεσία του Μεσοχωρίου, όπως και στα χωριά του Μικρού Κρανοβουνίου, του Βάλτου Ορεστιάδας, του Κριού Έβρου και στη Μεσοκώμη (ονομασία που ασφαλώς παραπέμπει στην καταγωγή των κατοίκων) Σερρών. Με τον ερχομό τους οι κάτοικοι αυτοί έφεραν μαζί τους στη νέα τους πατρίδα τις εικόνες της εκκλησίας του χωριού τους, μια κολυμβήθρα του 1829, το Ευαγγέλιο αλλά και την καμπάνα της εκκλησίας του χωριού. Μερικά χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε στο χωριό και μια οικογένεια Ποντίων από την Κερασούντα (οικογένεια Ανδρεάδη). 
Η παράδοση για το Ανάκιοϊ στη Λίμνη Μητρικού (Ισμαρίδα) είναι εντυπωσιακή. Σύμφωνα με αυτή, στην εποχή των κουρσάρων και των πειρατών δύο συνομήλικα παιδιά ο Γιαννάκης και η Μαρίνα, όντας αιχμάλωτοι των κουρσάρων κατόρθωσαν να διαφύγουν κρυμμένοι στη λίμνη. Αργότερα μεγάλωσαν και τα παιδιά ζούσαν μόνα τους στην περιοχή. Οι κάτοικοι των γύρω χωριών τους έδιναν τρόφιμα και ρούχα το χειμώνα, λέγοντας πως πηγαίνουν στην περιοχή του Γιαννάκη, τόπος ο οποίος με τον καιρό έγινε γνωστός ως «Γιαννάκ Κιόϊ», χωριό δηλαδή του Γιαννάκη. Με τα χρόνια λόγω της παραφθοράς του πρώτου γράμματος «Γ», το χωριό έμεινε γνωστό ως «Ανάκιοϊ». 

Επιστέφοντας στην πορεία των κατοίκων των χωριών της Ανατολικής Θράκης, πρέπει να αναφερθεί ότι οι κάτοικοί του Τσιφλίκιοϊ Ραιδεστού το 1914 εγκαταστάθηκαν στον Αρμυρό Βόλου, όπου έμειναν ως το 1919 οπότε και ξαναγύρισαν πίσω στην πατρίδα τους. Το 1923 εγκαταστάθηκαν στο χωριό Ιτέα Ροδόπης (Χάσκιοϊ) για μερικά χρόνια και μετά εγκαταστάθηκαν μόνιμα στο Μεσοχώρι. Από αυτούς κάποιοι διασκορπίστηκαν στα χωριά Άγιοι Θεόδωροι, Σέληνο Ξάνθης, Κουδούνια Δράμας, στα Τσερκέζικα Σερρών, αλλά και στην Κυπαρισσία Πελοποννήσου.  

Το 1941 οι βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής επίταξαν επτά σπίτια και έκαναν Καμτσαλαρία (Δημαρχεία) στο σπίτι του Δημήτριου Βεργίδη, ενώ κατέσχεσαν και τα μισά χωράφια και ζώα του χωριού.  Κατά τα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου πολέμου κανένας από τους κατοίκους του χωριού δεν ακολούθησε τους αντάρτες. Το χωριό προστατευόταν από τον Καπετάνιο Αναστάσιο Ευαγγελόπουλο, συγχωριανός και παντρεμένος στον Βάλτο του Έβρου, ο οποίος ειδοποιούσε τους κατοίκους να πηγαίνουν στην Κομοτηνή για να κοιμούνται τα βράδια. Στα 1952 στη θέση Αρπαλίκια (κοντά στο χωριό Αυλαγές) βρέθηκαν αρχαίοι τάφοι, οι οποίοι σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής. Η έρευνα έγινε από τον αρχαιολόγο Τρεμόπουλο στο χωράφι του Αθανάσιου Γουλιάνη, ο οποίος καθώς όργωνε, έφερε στο φως μια αρχαία πλάκα. Η πρώτη εκκλησία που χτίστηκε στο χωριό ήταν μικρή και πρόχειρη, ενώ στα 1954 ξεκίνησε να χτίζεται ένας νέος ιερός ναός. Το πρώτο όνομα της νέας εκκλησίας ήταν Άγιος Γεώργιος. Αργότερα, κατά τα εγκαίνια, δόθηκε το όνομα του Τιμίου Σταυρού, έτσι έγινε η πρώτη εκκλησία στον νομό Ροδόπης αφιερωμένη στον Τίμιο Σταυρό. Ο πρώτος γάμος που τελέστηκε στην εκκλησία ήταν αυτός του Αναστασίου Καραχρήστου και της Μαρίας Τερζίδου. 

Οι πρώτοι κάτοικοι του Μεσοχωρίου ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι. Οι σημερινοί απόγονοί τους απασχολούνται κατά κύριο λόγο ως δημόσιοι, ιδιωτικοί υπάλληλοι και ελεύθεροι επαγγελματίες στην πόλη της Κομοτηνής. Στο Μεσοχώρι ιδρύθηκε και η ποδοσφαιρική ομάδα Α.Ε. Μεσοχωρίου, ενώ δραστηριοποιούνται ο Αθλητικός Πολιτιστικός Σύλλογος Μεσοχωρίου από το 1981 και ο Σύλλογος οι «Μεσοχωρίτες», που συστάθηκε το 2007. Αξιοσημείωτες εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στο χωριό είναι τα Κούλουμα κάθε Καθαρά Δευτέρα και η πανήγυρη στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.  

Οι πληροφορίες προέρχονται κυρίως από προφορικές μαρτυρίες, γεγονός που αναδεικνύει την σπουδαιότητα της προφορικής ιστορίας. 

*Η Ευδοκία Νικολαΐδου είναι τελειόφοιτη του Τμήματος Αρχειονομίας – Βιβλιοθηκονομίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και πραγματοποιεί την πρακτική της εργασία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους στην Κομοτηνή.

Τα γραφεία των Αρχείων είναι ανοικτά για το κοινό από Δευτέρα έως Παρασκευή από 07.30 - 15.00.  Στη διεύθυνση Δ. Μπλέτσα 19. Τηλ. - Φαξ: 25310-33311 - E-mail: mail[at]gak[dot]rod[dot]sch[dot]g

Τα περισσότερα αρχεία να σημειωθεί ότι είναι δερματόδετα, και τοποθετημένα σε ράφια, συνήθως σε σκοτεινά δωμάτια, ώστε να  μην υπάρχει κίνδυνος αλλοίωσης. Τοποθετούνται επίσης σε ειδικά κουτιά τα οποία αναγράφουν στοιχεία για το τι περιέχουν. Η ταξινόμηση γίνεται από τους υπαλλήλους με ιδιαίτερη προσοχή, ενώ θα πρέπει να φορούν ειδικές μάσκες και χειρουργικά γάντια.






Γίνετε Συνδρομητής του Χρόνου





Δήμος Κομοτηνής
Αναζήτηση στο αρχείο

  




Όλη η επικαιρότητα στο palo.gr





Ράδιο Χρόνος 87,5 FM Live!




Ατζέντα

	
« Ιούλιος « 2014 *
Δε Τρ Τε Πέ Πα Σά Κυ
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3







Δημοσκόπηση




Αφιερώματα

Χρυσός στη Θράκη
Σε Ενεστώτα Χρόνο - Πρόταση επιμέλεια Χρήστος Θεοφίλης
Χρονοτοπία - Γράφει o Γιώργος Λεκάκης
Καθημερινές στιγμές - Γράφει ο Σταύρος Φανφάνης
Μικροκομοτηναίικα - Γράφει ο Δήμος Μπακιρτζάκης
Στον Ψυχολόγο - Γράφει ο Κωνσταντινίδης Χρήστος
Πανθρακικός 2012-2013 - Γράφει ο Κώστας Αβραμίδης
Ψυχολογία - Γράφει η Βιβή Πετμεζά
Φιλμογραφικά - Γράφει η Δανάη Παπαχριστοπούλου
Οινοφιλικά - Γράφει ο Νεκτάριος Κεραμιτζής
Δικαστικά
Αρχαιολογικά
Άρθρα του Β.Α. Κόκκινου
Άρθρα του Γιώργου Πιπερόπουλου
Διαδρομές - Γράφει ο Σταύρος Φανφάνης
Πρόσωπα
Αγροτικά
Γεγονότα της χρονιάς - 2011
Γεγονότα της χρονιάς - 2010
Γεγονότα της χρονιάς 2009



Μικροκομοτηναιΐκα



Χρήσιμα links

Χρόνος στο Facebook
Ράδιο Χρόνος
Δήμος Μπακιρτζάκης
Περιοδικό Ματιές
Δήμος Κομοτηνής
Komotini On-Line
Komotini Blogs
GEO Strategy