ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΩΡΑ
Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου, 2013 - 00:00
Γράφει ο Βίκτωρ Ρουδομέτωφ Πανεπιστήμιο Κύπρου

Ο «χωρισμός» Εκκλησίας και κράτους

ΑΡΘΡΑ
Η πρόταση να καταργηθεί η μισθοδοσία των ιερέων από το Κράτος έχει ήδη προκαλέσει ποικιλόμορφα σχόλια. Η ιδέα δεν είναι φυσικά καινούργια, αλλά συνοδεύτηκε με την πρόταση να επιβληθεί φόρος (!) τον οποίο να πληρώνουν μόνον όσοι δηλώνουν χριστιανοί ορθόδοξοι. Το κακοπροαίρετο της πρότασης είναι σχεδόν αυταπόδεικτο, καθότι το σκεπτικό της φαεινής αυτής ιδέας είναι να αναγκάσει τον στενάζοντα (υπό τον ζυγό πολυάριθμων φόρων) Έλληνα πολίτη να επιλέξει μεταξύ πίστεως και φορολογίας. Και βέβαια υποβόσκει η ελπίδα ότι θα υπάρξουν πολίτες οι οποίοι θα επιλέξουν να αποφύγουν την φορολογία, μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο τον αριθμό των ατόμων οι οποίοι δηλώνουν χριστιανοί ορθόδοξοι. Όλο αυτό θυμίζει τις μεθόδους που χρησιμοποιούσαν τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης για να αποξενώσουν τους πολίτες από τις εκκλησίες και να επιβάλουν την αθεΐα. Υπό αυτό το πρίσμα η πρόταση δικαιώνει αυτούς που βλέπουν την Ελλάδα ως την τελευταία κομμουνιστική χώρα της Ευρώπης, μια χώρα που επικρατούν ολοκληρωτικοί τρόποι σκέψης και κοσμοθεωρίες.  
Ο διοικητικός χωρισμός της Εκκλησίας από το Κράτος είναι στην πραγματικότητα ένα αίτημα το οποίο ενέχει την θεμελίωση της ουσιαστικής ανεξαρτησίας των εκκλησιαστικών θεσμών από την κρατική εξουσία. Δηλαδή, εφόσον το Κράτος δεν θα ελέγχει την Εκκλησία αυτή μπορεί να αυτοδιοικείται, να αναλαμβάνει πάσης φύσεως οικονομικές δραστηριότητες, να έχει πλήρη ιδιοκτησία και νομή της περιουσίας της, και να χρησιμοποιεί τους δικούς της πόρους για την λειτουργία εκείνων των εκπαιδευτικών και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της. Και φυσικά, από την στιγμή που λειτουργεί ανεξάρτητα από το κράτος και χρησιμοποιεί τους δικούς της πόρους, οφείλει να πληρώνει τόσο τους ιερείς όσο και τους κοσμικούς της υπαλλήλους. 

Και για να μην πει κανείς ότι αυτά είναι ανήκουστα πράγματα, μια ματιά στην Εκκλησία της Κύπρου μπορεί να πείσει τους πάντες για το εφικτό του πράγματος. Η Εκκλησία της Κύπρου είναι εντελώς ανεξάρτητη από το Κράτος προς το οποίο δεν έχει υποχρέωση λογοδοσίας. Η Εκκλησία αυτοδιοικείται βάσει καταστατικού χάρτη που η ίδια (και όχι το Κράτος) έχει θεσμοθετήσει, καταστρώνει τον προϋπολογισμό της κάθε χρόνο (χωρίς την έγκριση του Κράτους), και μέχρι πρόσφατα είχε και την αποκλειστική αρμοδιότητα για την μισθοδοσία των ιερέων της. Η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε την υποχρέωση να καταβάλει τμήμα του μισθού των μόλις το 1999, ως τμήμα μιας συμφωνίας με την οποία η Εκκλησία μεταβίβασε μεγάλο τμήμα της περιουσίας της στο Κράτος. Ιστορικά, οι Ορθόδοξες εθνικές εκκλησίες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης θεσμοθετήθηκαν από τα έθνη-κράτη της Ρουμανίας, Σερβίας, Ελλάδας και Βουλγαρίας από τον 18ο αιώνα και μετά. Στην Ρωσική αυτοκρατορία ήταν ο Μέγας Πέτρος ο οποίος το 1721 μετέτρεψε την Εκκλησία της Ρωσίας σε οργανισμό ελεγχόμενο από το Κράτος, καταργώντας το Πατριαρχείο της Μόσχας (το οποίο επανιδρύθηκε μόλις το 1917). 
Μια τέτοια αναδιάρθρωση των σχέσεων Εκκλησίας και Κράτους ενδεχομένως θα επέτρεπε την απαγκίστρωση της Εκκλησίας από την κρατική εξουσία και θα άνοιγε τον δρόμο για την δυναμική επιστροφή της στην οικονομική και δημόσια ζωή, δεδομένου ότι η Εκκλησία θα ήταν υποχρεωμένη να λειτουργήσει (όπως έκανε τους προηγούμενους αιώνες) ως φορέας οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, η ανεξαρτητοποίηση της εκκλησιαστικής ιεραρχίας από το Κράτος σημαίνει την δημιουργία ενός ισχυρού αντίπαλου δέους προς την κρατική εξουσία, με ότι αυτό συνεπάγεται για την τάση του Ελληνικού Κράτους να λειτουργεί σφετεριστικά και αρπακτικά στις σχέσεις του με τους πολίτες αυτής της χώρας. Υπό αυτήν την άποψη η διοικητική ανεξαρτητοποίηση της Εκκλησίας της Ελλάδος με την συνεπακόλουθη επιστροφή της ιδιοκτησίας και με πλήρη δικαιώματα νομής και χρήσης αποτελεί πράγματι μια επαναστατική πρόταση η οποία έχει την δυνατότητα να απελευθερώσει δημιουργικές δυνάμεις οι οποίες μπορούν να συμβάλουν θετικά στην προσδοκώμενη καλυτέρευση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Αλλά κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί ακριβώς γιατί μια τέτοια προοπτική είναι αντίθετη στον κρατισμό με τον οποίο έχει διαποτιστεί η ελλαδική κοινωνία τα τελευταία 30 και πλέον χρόνια.

Σχετικά Άρθρα

Μικροκομοτηναίικα

Δεν είναι όλα ρόδινα για όσους μεταναστεύουν στο εξωτερικό για εξεύρεση  εργασίας,  εκτός φυσικά από τα νέα παιδιά που διαθέτουν αυξημένα προσόντα και σπουδές,  που κατά γενική ομολογία γίνονται περιζήτητα α

Ημερολόγιο