ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΩΡΑ
Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου, 2011 - 12:00
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Η μετέωρη μετάβαση στον 21ο αιώνα

ΑΡΘΡΑ
Γράφει ο Βίκτωρ Ρουδομέτωφ από το Πανεπιστήμιο Κύπρου
Σε συνέντευξή του στην Έλλη Στάη στην ΝΕΤ (3 Οκτωβρίου 2011) ο Κ. Τσουκαλάς αναφέρθηκε μεταξύ άλλων και στον τρόπο με τον οποίο δομήθηκε το σημερινό κρατικό μόρφωμα που αποκαλείται «Ελληνικό κράτος». Υπενθύμισε πολύ ορθά, ότι κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου τόσο οι κυβερνήσεις του Ελ. Βενιζέλου (1928-32) όσο και του Ι. Μεταξά (1936-1940) είχαν περιορίσει σημαντικά τον ρόλο του κράτους στο δημόσιο βίο. Το τεράστιο, γραφειοκρατικό, σπάταλο και αδηφάγο «τέρας» του ενός εκατομμυρίου περίπου υπαλλήλων και της αμφίβολης αποτελεσματικότητας, το οποίο τόσο καλά γνωρίζουμε όλοι,έχει τις ρίζες του στη μεταπολεμική περίοδο. Τότε, οι κυβερνήσεις της ψυχροπολεμικής Δεξιάς προσπάθησαν να «αναδημιουργήσουν» ένα τμήμα της κατεστραμμένης (από τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο και τον εμφύλιο πόλεμο) μεσαίας τάξης μέσω των πελατειακών δικτύων. Αυτά τα δίκτυα βόλευαν τα «δικά μας παιδιά» και φυσικά απέκλειαν τους έχοντες μειωμένο «εθνικό φρόνημα». Το μετά το 1981 ΠΑΣΟΚ ανέλαβε να «εκδημοκρατικοποιήσει» αυτό το σύστημα με την επέκταση του στους «μη προνομιούχους». Μόνο που το έκανε με δανεικά από το εξωτερικό με αποτέλεσμα την δημιουργία ενός μεγάλου χρέους το οποίο συνόδεψε όλες τις κυβερνήσεις από το 1981 και μετά, μέχρι που η κρίση του 2008, έκανε την εξυπηρέτηση του ουσιαστικά αδύνατη.
Και εδώ είμαστε σήμερα. Είναι βέβαιο ότι εάν η περίφημη «επανίδρυση του κράτους» πρόκειται να γίνει πραγματικότητα σε κάποια μελλοντική φάση, αυτή δεν πρόκειται να επιτευχθεί προτού να περάσουμε μέσα από τη διάλυση των υφιστάμενων κρατικών δομών και την από-νομιμοποίηση των πρακτικών που συνδέονται άρρηκτα με αυτές. Αυτό είναι κάτι το οποίο δεν είχε τολμήσει ποτέ να δηλώσει δημόσια ο βασικότερος πολιτικός εκφραστής του παραπάνω σλόγκαν και αυτό αποτέλεσε και την ουσιαστικότερη αδυναμία που χαρακτήρισε την περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από την νυν αξιωματική αντιπολίτευση. Ως γνωστόν, δεν γίνεται να δημιουργήσεις το «νέο» εάν δεν είσαι διατεθειμένος να γκρεμίσεις το «παλιό». Φαίνεται βέβαια πασιφανές αυτό σήμερα. Όμως, αυτό σημαίνει ότι εφόσον το κρατικό μόρφωμα που δημιουργήθηκε κατά την μεταπολεμική περίοδο δεν είναι βιώσιμο στον 21ο αιώνα αυτό πρόκειται να καταρρεύσει ή να διαλυθεί.
Η κατάρρευση ή έστω η προοπτική διάλυσης του ξαναθέτει βασικά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους και της σχέσης του με την κοινωνία. Στη μεταπολεμική Ελλάδα το κράτος «συνδιαλεγόταν» με μια πανσπερμία κοινωνικών ομάδων και κατηγοριών. Οργανωμένα συμφέροντα διαπραγματεύονταν ποικιλία διοικητικών ρυθμίσεων και άλλων μεθόδων με τις οποίες αποκτούσαν ένα μίνιμουμ πρακτικά εγγυημένου εισοδήματος. Είναι εκατοντάδες χιλιάδες οι άνθρωποι των οποίων η επιβίωση και η ευημερία βασίζονταν σε αυτού του είδους την συνδιαλλαγή με την εξουσία. Η απεργία, η πορεία, η κατάληψη, και η στάση εργασίας αποτελούσαν κοινωνικά αποδεκτή τακτική μέσω της οποίας «παζάρευε» η κάθε κατηγορία με το κράτος.  
Αυτού το είδους το άγραφο αλλά πανίσχυρο «κοινωνικό συμβόλαιο» είναι ακατανόητο για τους επιτρόπους της ελληνικής οικονομίας, οι οποίοι επιμένουν φορτικά στη διάλυση του. Όμως η «ελευθερία» που παράγεται με αυτόν τον τρόπο εξαναγκάζει το κράτος και την κοινωνία να επαναδιαπραγματευθούν την σχέση τους. Οι επερχόμενες γενιές των Ελλήνων θα πρέπει να βρουν νέες απαντήσεις, οι οποίες οφείλουν να δημιουργούν κράτος βιώσιμο στον 21ο αιώνα. Αυτό δεν σημαίνει απλώς ένα διαφορετικό καταστατικό χάρτη, έτσι ώστε συνταγματικές ρυθμίσεις (όπως η ασυλία των υπουργών και βουλευτών) να μην μετατρέπονται σε καλύμματα για την νομική προστασία παρανομούντων. Σημαίνει και διαφορετικούς θεσμούς (όπως π.χ. η λογοδοσία), καθώς και νέα πρόσωπα με ανάλογη διαμόρφωση διαφορετικής πολιτικής κουλτούρας.  

Σχετικά Άρθρα

Μικροκομοτηναίικα

Μικροπολιτική στα ερείπια και στην απόγνωση και ρεπορτάζ βασισμένο στον ανθρώπινο πόνο και στην καταστροφή,  μόνο και μόνο για να αντιπολιτευτούν, η να πουλήσουν  η να ρίξουν ευθύνες,  μόνο στην  Ελλάδα γίνε

Ημερολόγιο