ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΩΡΑ
Τρίτη, 10 Μαρτίου, 2015 - 00:00
Το Ελληνικό κράτος αγνοεί ακόμη και την κοινή λογική

Η ελληνική διαφορετικότητα

ΑΡΘΡΑ
Γράφει ο Βίκτωρ Ρουδομέτωφ Πανεπιστήμιο Κύπρου
Η «εποχή των μνημονίων» πέρασε. Ιρλανδία, Πορτογαλία και ενδεχομένως και Κύπρος βρίσκονται ήδη ή βαδίζουν εκτός μνημονίων. Η πολιτική της ΕΕ κινείται προς στρατηγικές ποσοτικής χαλάρωσης με στόχο την αντιμετώπιση του στασιμοπληθωρισμού. Άγνωστο παραμένει αν αυτό θα σώσει την Ευρωζώνη, ή αν μια καταιγίδα αντί-ευρωπαικών κινημάτων πρόκειται να επιφέρει το τέλος του Ευρώ όπως το ξέρουμε. Σημείο αναφοράς εδώ είναι οι επερχόμενες Γαλλικές προεδρικές εκλογές, με το ενδεχόμενο να τις κερδίσει το κόμμα της Ζαν-Μαρί Λεπέν.  

Τίποτα από όλα αυτά δεν επηρεάζουν την Ελλάδα, η οποία, στην καλύτερη περίπτωση, αποσκοπεί σε παράταση του μνημονίου (το οποίο φυσικά δεν λέγεται πλέον μνημόνιο, όπως και η τρόικα λέγεται «θεσμοί»). Σε μια εξαιρετική ανάλυση δημοσιευμένη στο Project Syndicate (http://www.project-syndicate.org/) στις 3 Μαρτίου 2015, o  Ricardo Hausmann επισημαίνει την διαφορά μεταξύ της αντιπαράθεσης των νέο-φιλελεύθερων και των Κεϋνσιανιστών, αφενός, και της ελληνικής περίπτωσης, από την άλλη. Η ελληνική διαφορετικότητα βασίζεται στο πασίγνωστο γεγονός ότι ο πλούτος και η οικονομική ευημερία της Ελλάδας βασίζονταν όχι στην παραγωγική της βάση αλλά σε χρηματοδοτήσεις μέσω δανεικών ή προγραμμάτων της Ε.Ε. Και η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των μεταβιβάσεων χρησιμοποιείτο για την κατανάλωση (= προσλήψεις, επιδοτήσεις, κ.α.) και όχι για επενδυτικούς σκοπούς. Νομίζω ότι κανένας Έλληνας δεν πρόκειται να ξαφνιαστεί από αυτή την ανάλυση, γιατί λίγο πολύ αυτά όλοι τα ξέρουμε. Τα νούμερα που παραθέτει στο άρθρο του ο Hausmann είναι αμείλικτα. Η Ελλάδα δεν παράγει και δεν εξάγει σε βαθμό που να μπορεί να διατηρήσει το μέχρι κρίσεως βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της χωρίς δανεικά. Μάλιστα σε τομείς αιχμής, όπως π.χ. η τεχνολογία, τα πράγματα είναι ιδιαίτερα άσχημα.  

Ιστορικά, η Ελλάδα χτυπήθηκε από δύο μεγάλα γεγονότα, στα οποία απέτυχε να προσαρμοστεί. Πρώτον, η είσοδος της στην τότε ΕΟΚ το 1981 επέφερε την απορρόφηση των ντόπιων βιομηχανιών, οι οποίες μετακινήθηκαν εκμεταλλευόμενες την ενιαία αγορά ή εξαγοράστηκαν από μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρίες. Δεύτερον, η πτώση του κομμουνισμού επέφερε την μετακίνηση της ελαφριάς βιομηχανίας (κυρίως της ένδυσης) από την Ελλάδα προς γειτονικές βαλκανικές χώρες. Δεν υπήρξε καμία αποτελεσματική πολιτική ή ανασχεδιασμός ώστε να ανακτηθεί το χαμένο έδαφος από αυτά τα δύο γεγονότα. Για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα το πρόβλημα κρύφτηκε κάτω από το χαλί, μέσω των μαζικών δημόσιων επενδύσεων της εποχής Σημίτη. Αλλά αν κοιτάξει κάποιος τα στοιχεία της ανεργίας, και ειδικότερα της ανεργίας των νέων, διαπιστώνει ότι τα νούμερα ήταν από τότε υψηλά, ειδικά στην ελληνική επαρχία, και μάλιστα στην Βόρειο Ελλάδα. 

Η σημερινή κατάσταση επομένως δεν οφείλεται στο τερματισμό του εύκολου δανεισμού (που έγινε το 2009), και ούτε οφείλεται στις δανειακές συμβάσεις με τις οποίες αντιμετωπίζεται σε διεθνές επίπεδο η οικονομική αδυναμία του Ελληνικού κράτους. Όμως, η  ελλαδική συζήτηση επικεντρώθηκε στο ψευτοδίλημμα αναφορικά με το αν κάποιος είναι υπέρ ή κατά του «μνημονίου». Και αυτό γιατί το «μνημόνιο» είναι αυτό που απέτρεπε το ελληνικό κράτος από το να «μοιράζει λεφτά», υπό την μορφή επιδοτήσεων, υπερωριών, προσλήψεων, χορηγιών προς «ευπαθείς» ομάδες ή πάσης φύσεως «αναξιοπαθούντες» κοκ. Ναι, βεβαίως και το «μνημόνιο», μέσα από την συν-διαμόρφωση του από τις προηγούμενες κυβερνήσεις (δια της εξειδίκευσης των συγκεκριμένων μέτρων για να επιτευχθούν οι οικονομικοί στόχοι) οδήγησε σε δραματική πτώση του βιοτικού επιπέδου και σε αύξηση της φορολογίας. Η δημοφιλής αυτή κριτική αποκρύπτει τις ευθύνες των κυβερνήσεων που προέκριναν την αύξηση της φορολογίας αντί της αποτελεσματικής μείωσης των δαπανών του δημόσιου τομέα. Αυτή την δεύτερη επιλογή ακολούθησε με πολύ επιτυχία η Κυπριακή Δημοκρατία. Στην Κύπρο «πάγωσαν» όλες οι νέες προσλήψεις και όλες οι αυξήσεις μισθών και προαγωγές όλων των υπαλλήλων του ευρύτερου δημόσιου τομέα (και έγιναν και περικοπές μισθών). Η συνεπής έμπρακτη εφαρμογή αυτής της πολιτικής απέτρεψε την ανάγκη για επιπλέον «χαράτσια».     

Αντί του «μνημονίου» η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα θα έπρεπε να επικεντρωθεί στην αναπτυξιακή προσπάθεια, δηλαδή στην αύξηση της παραγωγικής δραστηριότητας και στην δημιουργία θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Όμως, παρά την ύπαρξη άνω του ενός εκατομμυρίου ανέργων και την δραματική αύξηση της φτώχιας, δεν έχει υπάρξει καμία κινητοποίηση προς αυτή την κατεύθυνση. Το ελληνικό κράτος φαίνεται να αγνοεί όχι μόνο τους στοιχειώδεις κανόνες της οικονομικής ζωής αλλά ακόμη και αυτή την κοινή λογική. Επομένως, ανεξάρτητα από την πορεία των βραχυπρόθεσμων πολιτικών ή της ικανότητας των εκάστοτε κυβερνώντων, το μακροχρόνιο πρόβλημα της ανύπαρκτης παραγωγικής βάσης δεν έχει αντιμετωπιστεί. Μάλιστα, δεν αποτελεί ούτε καν ζήτημα δημοσίου διαλόγου, προβληματισμού ή κινητοποίησης, καθώς επί του παρόντος απουσιάζει και η ρητορική επίκληση της «ανάπτυξης» (κάτι που αποπειράθηκε επί πρωθυπουργίας του ο Γ. Α. Παπανδρέου).

Σχετικά Άρθρα

Μικροκομοτηναίικα

Δεν είναι όλα ρόδινα για όσους μεταναστεύουν στο εξωτερικό για εξεύρεση  εργασίας,  εκτός φυσικά από τα νέα παιδιά που διαθέτουν αυξημένα προσόντα και σπουδές,  που κατά γενική ομολογία γίνονται περιζήτητα α

Ημερολόγιο