ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΩΡΑ
Παρασκευή, 26 Οκτωβρίου, 2012 - 00:00
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Η Ελλάδα επιστρέφει στον «φυσικό» της χώρο;

ΑΡΘΡΑ
Πρόβλεψη ότι το μέλλον της Ελλάδας θα θυμίζει το πρόσφατο παρελθόν της Βουλγαρίας


Γράφει ο Βίκτωρ Ρουδομέτωφ Πανεπιστήμιο Κύπρου
Δηλαδή στα Βαλκάνια. Η πρόβλεψη ότι το μέλλον της Ελλάδας θα θυμίζει το πρόσφατο παρελθόν της Βουλγαρίας είχε διατυπωθεί εδώ και καιρό σε ανταπόκριση Βούλγαρου ανταποκριτή από την Ελλάδα. Δεν πρόκειται για κάτι ιστορικά ή οικονομικά ανεξήγητο ή ακατανόητο. Ιστορικά και γεωπολιτικά άλλωστε η χώρα ανήκει στην Ανατολική και όχι στην Δυτική Ευρώπη. Η αντίληψη ότι μέτρο σύγκρισης της χώρας είναι η . . .Ολλανδία ή η Σουηδία ή κάποια άλλη ανάλογη χώρα αποτελεί μια ιδιάζουσα νεοελληνική ψευδαίσθηση. Τώρα αυτή η ψευδαίσθηση έχει τελειώσει. Η έκρηξη της ανεργίας και της ανέχειας και τα λουκέτα των ιδιωτικών επιχειρήσεων και μικρομάγαζων αντικατοπτρίζουν την διάλυση μιας οικονομίας εξαρτημένης εδώ και χρόνια από τον κρατικό δανεισμό και την «ανακατανομή» του χρήματος προς μια πανσπερμία κατηγοριών και ομάδων. Η σύγκριση της κατάστασης με την κατάρρευση των οικονομιών του «υπαρκτού σοσιαλισμού» είναι θεμιτή και αποτελεί το λογικό σημείο αναφοράς. Φυσική είναι και η λαϊκή κατακραυγή και απόλυτα λογική η αγανάκτηση. Η οικονομία δεν είναι απλώς υπόθεση μόνον αριθμών άλλωστε.  Όμως, η επιστροφή της Ελλάδας στον γεωπολιτικά και ιστορικά «φυσικό» της χώρο δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Είναι αναπόφευκτη. 
Στην δεκαετία που περνάμε, η φτώχια εδραιώνεται, η φυγή είναι ο μόνιμος στόχος σχεδόν όλων των δημιουργικών ατόμων, και η απάτη, η κομπίνα και η μίζα δεν έχουν από-νομιμοποιηθεί, αλλά συνεχίζουν να μας συντροφεύουν, ίσως τώρα με πιο καλά οργανωμένους τρόπους που θυμίζουν την μαφία των μετά-κομμουνιστικων κρατών.  
Η Ελλάδα βιώνει μια επιλεκτική νεωτερικότητα η οποία εκφράζεται ως αποτέλεσμα της απόστασης που υπάρχει μεταξύ των στόχων του εκσυγχρονισμού και των αποτελεσμάτων του, όπως αυτά αποτυπώνονται στην κοινωνία.  Όταν κοινωνίες ακολουθούν προγράμματα κρατικό-κεντρικού εκσυγχρονισμού και όταν απουσιάζει η παραδοσιακή μεσαία αστική τάξη των επιχειρηματιών και των εμπόρων (των «καπιταλιστών» στην Μαρξιστική ορολογία), τότε το αποτέλεσμα είναι η συστηματική επιλεκτικότητα στην εφαρμογή των αρχών της νεωτερικότητας και η επιβίωση των προ-νεωτερικών δομών και νοοτροπιών. Βλ. χαρακτηριστικά την επιβίωση του Οθωμανικού peshkesi στο «φακελάκι» και το «γρηγορόσημο», ως μια στρατηγική που παντρεύει τις πατροπαράδοτες Οθωμανικές (ενδεχομένως και ύστερες Βυζαντινές) πρακτικές συνδιαλλαγής με την εξουσία, με την σύγχρονη γραφειοκρατική δομή της νεωτερικής κοινωνίας. Βλ. επίσης την χρήση της γραφειοκρατικής εξουσίας σε πολεοδομίες ή εφορίες ή νοσοκομεία της σύγχρονης Ελλάδας με στόχο όχι την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος αλλά τον ατομικό ή συντεχνιακό ή οικογενειακό πλουτισμό. Αυτό το «πρόβλημα» είναι πασίγνωστο σε όλους τους μελετητές των προ-νεωτερικών αυτοκρατοριών. Αποτελεί το κλασσικό δίλημμα που αντιμετωπίζουν όλες σχεδόν οι μορφές προ-νεωτερικής εξουσίας: πως δηλαδή μπορεί να εμπιστευτεί κάποιος μονάρχης τους «υπαλλήλους» του να κάνουν την δουλειά τους με γνώμονα τον συμφέρον του κράτους και όχι προς όφελος δικό τους ή των «δικών» τους (δηλ. της εκτεταμένης οικογένειας τους). 
Το πρόβλημα που υποκρύπτεται πίσω από την επιλεκτική νεωτερικότητα είναι η απουσία αστικής τάξης που να ζει όχι από το κράτος αλλά από την αγορά. Στην επιλεκτική νεωτερικότητα οι κοινωνίες καταδυναστεύονται από την κοινωνική κυριαρχία «υποκριτών» τάξεων. Αυτές ενέχουν θέση μεσαίας τάξης χωρίς να είναι αστικές τάξεις προσανατολισμένες προς την αγορά. Παραδείγματα τέτοιων κατηγοριών στην σύγχρονη Ελλάδα υπάρχουν πάμπολλα, όπως, ο ρεντιέρης (που ζει από εισοδήματα της γης και ενοίκια), ο «μεσάζοντας» (που χρησιμοποιεί την μονοπωλιακή του θέση για να δρέψει εισοδήματα από τους εξαρτώμενους), ο «Ακάλυπτος» κομπιναδόρος (αξέχαστος νεοελληνικός χαρακτήρας απολαυστικά δοσμένος από τον Γ. Καφετζόπουλο), κοκ. 
Η επιβολή Γερμανικό-κεντρικού μοντέλου στην μετά-μνημονιακή Ελλάδα είναι ο ρόγχος του θανάτου για όλες αυτές τις κοινωνικές κατηγορίες, οι οποίες και πολυάριθμες είναι και πρόκειται να πολεμήσουν μέχρις εσχάτων εναντίον της επιβαλλόμενης εξόντωσης τους. 
Το ερώτημα είναι εάν θα πολεμήσει κανείς υπέρ ενός ουσιαστικού εκσυγχρονισμού και εάν κάποια κοινωνική ομάδα έχει συμφέρον να το πράξει. Στην απουσία ενός φορέα «ολοκληρωτικής» νεωτερικότητας οι υπέρμαχοι της επιλεκτικής νεωτερικότητας θα επικρατήσουν. Και η μετά-μνημονιακή Ελλάδα θα συνεχίζει να εκτρέφει όλες τις πρακτικές που είναι αναγκαίες για την επιβίωση των ομάδων αυτών και των κοινωνικών κατηγοριών που απαρτίζουν αυτό που στην Ελλάδα λογίζεται ως «μεσαία» τάξη. Το ένα εκατομμύριο και πλέον των ανέργων γίνεται θεατής αυτής της ιστορικής αδυναμίας.  

Σχετικά Άρθρα

Μικροκομοτηναίικα

Μικροπολιτική στα ερείπια και στην απόγνωση και ρεπορτάζ βασισμένο στον ανθρώπινο πόνο και στην καταστροφή,  μόνο και μόνο για να αντιπολιτευτούν, η να πουλήσουν  η να ρίξουν ευθύνες,  μόνο στην  Ελλάδα γίνε

Ημερολόγιο