ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΩΡΑ
Πέμπτη, 28 Μαρτίου, 2013 - 12:00
Γράφει ο Βίκτωρ Ρουδομέτωφ καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου

Το χρονικό της Κυπριακής καταστροφής

ΑΡΘΡΑ

Στον ελλαδικό Τύπο έχουν γραφτεί πάρα πολλά (και πολλά ακόμη θα γραφτούν) για την τραπεζική (και όχι μόνο) κρίση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρέπει να ειπωθεί όμως, και αυτό χωρίς περιστροφές, ότι τα οικονομικά προβλήματα της Κύπρου ήταν γνωστά εδώ και πολλά χρόνια. Δεν θέλω να αναφερθώ εκτεταμένα στο πρόβλημα του οικονομικού μοντέλου το οποίο ακολούθησε η Κύπρος τις τελευταίες δεκαετίες και συγκεκριμένα στο ρόλο του «πλυντηρίου» για «αδιαφανείς» καταθέσεις. Άλλωστε αυτά τα σύγχρονα «νησιά των θησαυρών» είναι παγκοσμίως γνωστά, και η Κύπρος απλώς αποτέλεσε μόνον έναν από αυτούς τους προορισμούς, και σίγουρα ούτε τον μεγαλύτερο ή τον σημαντικότερο. Αυτό είναι δεδομένο ότι συνέβαινε. Το πρόβλημα δεν εστιάζεται μόνον στην ύπαρξη αυτού του μοντέλου, ούτε στο γεγονός ότι η Κύπρος το είχε ακολουθήσει, αλλά και στην διαχείριση συγκεκριμένων οικονομικών προβλημάτων και καταστάσεων. Πρέπει να τονιστεί ότι η Κυπριακή οικονομική ευημερία στηριζόταν σε τεράστιο βαθμό στα χρήματα από αυτές τις δραστηριότητες, τα οποία οι τράπεζες τα χρησιμοποιούσαν είτε για καταναλωτικά δάνεια (δημιουργώντας μια «φούσκα» στην αγορά ακινήτων) είτε για την αγορά ομολόγων και λοιπών χρηματιστηριακών προϊόντων. Απουσίαζαν οι επενδύσεις με ορίζοντα αναπτυξιακό, παραγωγικό και εξαγωγικό, καθώς η διεθνής ανταγωνιστική θέση της Κύπρου μειωνόταν διαρκώς. 
Το φαινομενικά τουλάχιστον «στρεβλό» αυτό μοντέλο συνοδεύτηκε από ανελλιπή και κάκιστη διαχείριση η οποία επιδείνωσε ακόμη περισσότερο οικονομικά προβλήματα, τα οποία θα ήταν δυνατόν να αντιμετωπισθούν με αρκετή επιτυχία, όπως γίνεται κατά καιρούς και σε άλλες χώρες του κόσμου. Όπως και στην Ελλάδα πριν από την κρίση, η Κυπριακή πολιτική και διοικητική ελίτ στρουθοκαμήλισε συστηματικά. Μετά την κρίση του 2008, η Κυπριακή Βουλή επέμενε φορτικά να εναντιώνεται στην επιθυμία της MIG να μεταφέρει της έδρα της Λαϊκής Τράπεζας Κύπρου στην Ελλάδα. Εάν είχαν πει το «ναι», η ζημιά του ελληνικού «κουρέματος» δεν θα επιβάρυνε την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Τράπεζα θα είχε ενταχθεί στο ελληνικό πρόγραμμα ανά-κεφαλαιοποίησης των τραπεζών και η μεγάλη πηγή των άμεσων προβλημάτων για την Κυπριακή Δημοκρατία θα είχε αποφευχθεί. Φυσικά, η ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας ελέγχεται και για την παράλειψη της να ζητήσει διασφαλίσεις για τις Κυπριακές τράπεζες όταν έγινε το ελληνικό «κούρεμα». Όπως και για το γεγονός ότι η Λαϊκή Τράπεζα δεν αναδιαρθρώθηκε από το 2011 αλλά αφέθηκε να λειτουργεί, συσσωρεύοντας ζημιές και επιτείνοντας τα αδιέξοδα. Δεν είναι μόνον το ζήτημα της Λαϊκής όμως. Ανάλογη έλλειψη ηγεσίας παρατηρήθηκε και στο πρόβλημα της προσφυγής στον μηχανισμό στήριξης. Ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν εκτός αγορών από το 2011 πέρασαν σχεδόν 18 μήνες για να μπορέσει να προχωρήσει η διαδικασία ένταξης στον μηχανισμό στήριξης. Σε όλο αυτό το διάστημα που υπήρξαν διαπραγματεύσεις, καθυστερήσεις και πισωγυρίσματα, η κατάσταση χειροτέρευε. 
Το αποκορύφωμα των παλινωδιών ήταν η απόφαση του Eurogroup που επέβαλε «κούρεμα» στους μικρό-καταθέτες με λιγότερες από 100,000 ευρώ. Το σύνολο σχεδόν των σχολίων ανά την υφήλιο ήταν επικριτικό και δικαίως, καθώς η απόφαση αυτή στην ουσία αφαιρεί την βάση εμπιστοσύνης στην οποία στηρίζεται το τραπεζικό σύστημα παγκοσμίως, δηλαδή το «ιερό» ποσό των 100,000 το οποίο πρέπει να είναι πάντοτε εγγυημένο, γιατί αυτό δίνει την βεβαιότητα σε όλους μας ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε τα τραπεζικά συστήματα του πλανήτη χωρίς να φοβόμαστε ότι θα χαθούν τα λεφτά μας. Όταν αυτή η εμπιστοσύνη κλονίζεται η ζημιά είναι τεράστια. Μετά την δημόσια και παγκόσμια κατακραυγή για την άφρονα αυτή απόφαση επήλθε η αρχική καταψήφιση του «κουρέματος» από την Κυπριακή Βουλή. 
Μετά, η πραγματικότητα προσγείωσε απότομα τους πάντες, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποίησε ότι θα σταματούσε την παροχή ρευστότητας από τον μηχανισμό έκτακτης ανάγκης και έτσι ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου αναγκάστηκε να προωθήσει ο ίδιος στην Βουλή τα νομοσχέδια τα οποία καθόντουσαν στα συρτάρια εδώ και μήνες. Η Βουλή ψήφισε σειρά νομοσχεδίων με τα οποία η Λαϊκή Τράπεζα στην ουσία πρόκειται να πάψει να υπάρχει (ένα είδος «εκκαθάρισης» σε χρεοκοπημένη επιχείρηση, αλλά με πρόνοιες για την συνέχιση τμήματος των λειτουργιών τους). Τελικά, μετά από μια αγωνιώδη νύχτα και με την  άτακτη χρεωκοπία προ των θυρών το Eurogroup οριστικοποίησε την εφαρμογή αυτών που είχαν ψηφιστεί. Το υγιές τμήμα της Λαϊκής πρόκειται να συνενωθεί με την Τράπεζα Κύπρου, αλλά το νέο σχήμα κληρονομεί και το χρέος των 9 δις τα οποία είχε δανειστεί η Λαϊκή από τον μηχανισμό ρευστότητας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κάτι που πολλοί υποστηρίζουν ότι πρόκειται να μην επιτρέψει στο νέο σχήμα να είναι βιώσιμο, και σε αυτήν την περίπτωση θα ακολουθήσει την μοίρα της Λαϊκής σε μερικούς μήνες. Δεδομένου ότι Λαϊκή Τράπεζα και η Τράπεζα Κύπρου είναι οι μεγαλύτερες τράπεζες της Δημοκρατίας, και οι μόνες που παρουσίαζαν πρόβλημα βιωσιμότητας, η διαδικασία συνιστά αποτελεσματική και άμεση «λύση», αλλά το κόστος θα είναι ύφεση, μεγαλύτερη ανεργία (τώρα είναι γύρω στο 14%) και μείωση των εισοδημάτων τουλάχιστον για το άμεσο μέλλον. Η επιβολή «κουρέματος» στους μεγάλο-καταθέτες της Τράπεζας Κύπρου, η οποία είναι επίσης τμήμα του όλου πακέτου με το οποίο η Δημοκρατία θα αναχρηματοδοτηθεί από την τρόικα, τώρα πια μοιάζει ίσως το λιγότερο σημαντικό από όλα τα δεινά. Η Κύπρος ως ένα σύγχρονο «νησί του θησαυρού» (treasure island) δεν υπάρχει πια. 

Σχετικά Άρθρα

Μικροκομοτηναίικα

Δεν είναι όλα ρόδινα για όσους μεταναστεύουν στο εξωτερικό για εξεύρεση  εργασίας,  εκτός φυσικά από τα νέα παιδιά που διαθέτουν αυξημένα προσόντα και σπουδές,  που κατά γενική ομολογία γίνονται περιζήτητα α

Ημερολόγιο